Geluid is de meest onderschatte — en vaakst onderschatte — factor bij warmtepomp-installaties. Een slecht geplaatste buitenunit kan de relatie met je buren jarenlang onder druk zetten. De milieu-inspectie krijgt in Vlaanderen jaarlijks honderden klachten; de meeste eindigen met een verplichting tot aanpassing. Deze gids gaat dieper in op wat VLAREM II zegt, hoe je de cijfers leest, en hoe je problemen voorkomt.
1. VLAREM II — de wettelijke basis
VLAREM II is het Vlaamse milieureglement. Titel II, hoofdstuk 4.5 regelt geluidshinder door niet-ingedeelde inrichtingen — waaronder residentiële warmtepompen. De algemene richtwaarden verschillen per gebiedsbestemming:
| Gebiedsbestemming | Dag (7–19u) | Avond (19–22u) | Nacht (22–7u) |
|---|---|---|---|
| Landelijk / natuur | 40 dB(A) | 35 dB(A) | 30 dB(A) |
| Woongebied | 45 dB(A) | 40 dB(A) | 35 dB(A) |
| Woongebied + industrie | 50 dB(A) | 45 dB(A) | 40 dB(A) |
| Industriegebied | 60 dB(A) | 55 dB(A) | 50 dB(A) |
Bron: VLAREM II, bijlage 4.5.4 — richtwaarden immissie aan waarneempunt bij open bebouwing.
De meting gebeurt aan de perceelsgrens van het bezwaarde perceel (typisch de buurman), niet aan de geluidsbron zelf. Dit is het immissieniveau.
Twee normenkaders naast elkaar
Naast deze algemene, per-zone VLAREM-tabel (bv. max 35 dB(A) 's nachts in een gewoon woongebied) bestaat er specifiek voor warmtepompen ook een vaste Code van goede praktijk van het Departement Omgeving: 45 dB(A) dag/avond en 40 dB(A) nacht aan de perceelsgrens, ongeacht de gebiedsbestemming. Deze praktijknorm is gekoppeld aan de vrijstelling van omgevingsvergunning voor buitenunits. Bij twijfel over welke norm van toepassing is, hanteer je de strengste waarde.
2. Wat is dB(A) en waarom twee cijfers op de brochure?
Fabrikanten geven in hun brochure meestal twee cijfers:
- Geluidsvermogen (LWA, dB(A)) — intrinsieke sterkte van de bron. Staat verplicht op het EU-ErP-energielabel. Bijvoorbeeld "52 dB".
- Geluidsdruk (LPA, dB(A)) — wat je hoort op een bepaalde afstand, doorgaans 1 m of 3 m. Bijvoorbeeld "34 dB @ 3 m".
Vuistformule: LPA = LWA − 20·log₁₀(afstand in m) − 8. Op 3 m: LPA = LWA − 17. Op 6 m: LPA = LWA − 24.
Gevoelsmatig betekent elke 10 dB-reductie een halvering van het subjectieve geluid. Een verschil van 3 dB wordt als "merkbaar stiller" ervaren.
3. Hoe stil zijn moderne warmtepompen écht?
De stilste lucht-water buitenunits anno 2026 halen LWA 48–54 dB(A). Enkele voorbeelden uit onze reviews (nominaal vermogen, volle belasting):
| Model | Vermogen | LWA buiten | LPA @ 3 m | Nachtstand |
|---|---|---|---|---|
| Daikin Altherma 3 R | 6 kW | 52 | 35 | 30 |
| Viessmann Vitocal 150-A | 8 kW | 48 | 31 | 29 |
| Vaillant aroTHERM plus | 7 kW | 54 | 37 | 32 |
| Mitsubishi Ecodan Zubadan | 8 kW | 51 | 34 | 31 |
| LG Therma V R290 | 9 kW | 56 | 39 | 35 |
| Atlantic Alfea Extensa AI | 8 kW | 55 | 38 | 34 |
| Bosch Compress 7001i AW | 8 kW | 57 | 40 | 35 |
Bron: fabrikant-datasheets 2026 + metingen Keymark en Eurovent.
4. Waar en hoe plaats je de buitenunit?
Goed nieuws sinds 1 maart 2026
Bovengrondse warmtepomp-buitenunits (in de tuin, tegen de gevel of op een plat dak) zijn in Vlaanderen vrijgesteld van omgevingsvergunning (Vrijstellingenbesluit; gemeentelijke uitzonderingen mogelijk). Let op: als voorwaarde voor die vrijstelling blijft de geluidsnorm uit de Code van goede praktijk (45 dB(A) dag/avond, 40 dB(A) nacht aan de perceelsgrens) onverkort gelden, naast de algemene VLAREM-richtwaarden uit deze gids.
Ideale locatie
- Minstens 3 m van perceelgrens of raam van buur.
- Niet richting slaapkamer-gevel (ook niet eigen slaapkamer).
- Vrijstaand, met ≥ 30 cm luchtruimte aan aanzuigzijde en ≥ 100 cm aan blaaszijde.
- Op trilling-dempers of een zware betonsokkel (niet direct op gevelbeugel).
- Niet in een hoek waar geluid kan weerkaatsen (reflecteert tegen muren).
Te vermijden
- Muurbevestiging direct tegen slaapkamermuur (trilling draagt over).
- In een nauwe doorgang tussen twee woningen (resonantie).
- Op een plat dak zonder trilling-demping (overdracht via structuur).
Maatregelen bij klachten
- Nachtstand programmeren — reductie 4–8 dB, meestal voldoende. Gratis via de app.
- Trilling-dempers — €80–€200 extra, lost 90% van overgedragen trillingen op.
- Geluidsscherm — €400–€1.200, 3–8 dB reductie.
- Unit verplaatsen — €500–€1.500 door installateur, effectiefste.
5. Geluid van binnenunits (lucht-lucht)
Voor lucht-lucht systemen is het vooral de binnenunit die telt. Moderne wandmodellen halen 19–26 dB(A) op laagste stand — bijna onhoorbaar. Kanaalunits (verborgen in plafond) zijn ±30 dB(A), vloermodellen ±32 dB(A). Verschillen tussen merken zijn klein: Daikin, Mitsubishi en Panasonic zitten allemaal rond 19 dB(A) minimum.
6. Veelgestelde vragen
Hoeveel dB mag een warmtepomp maken in een woonzone?
Voor warmtepompen geldt sinds de vrijstelling van omgevingsvergunning een specifieke Code van goede praktijk (Departement Omgeving): max. 45 dB(A) overdag en 's avonds, en 40 dB(A) 's nachts, gemeten aan de perceelsgrens van elk ander onroerend goed. Dit is een vaste praktijknorm speciaal voor warmtepomp-buitenunits — los van de algemene VLAREM II-richtwaarden per gebiedsbestemming (zie tabel hieronder), die per zone verschillen. In een gewoon woongebied ligt de algemene VLAREM-richtwaarde 's nachts zelfs iets strenger (35 dB(A)); bij twijfel geldt de strengste van de twee normen.
Wat is het verschil tussen geluidsdruk en geluidsvermogen?
Geluidsvermogen (LWA, gemeten in dB(A)) is de intrinsieke bronsterkte van het toestel en staat op de EU-ErP-label. Geluidsdruk (LPA) is wat je hoort op een bepaalde afstand. LPA = LWA - 20·log10(afstand) - 8 (vuistformule). Een toestel met LWA 60 dB(A) geeft LPA ±42 dB(A) op 3 m.
Welke warmtepompen zijn het stilst?
In 2026 halen de stilste lucht-water monoblocks 32–38 dB(A) op 1 m bij nachtstand. Toppers: Daikin Altherma 3 R (52 dB LWA, ±32 dB op 3 m), Viessmann Vitocal 150-A (48 dB LWA), Mitsubishi Ecodan Zubadan (51 dB LWA). Let op: fabrikantenwaarden zijn gemeten bij nominaal vermogen; in de praktijk ligt het vaak 3–5 dB hoger.
Kan mijn buur klagen over de buitenunit?
Ja, als de geluidsmeting aan zijn perceelgrens boven de VLAREM-nacht- of dagnorm uitkomt, kan de milieu-inspectie een aanpassing afdwingen. Typische maatregelen: geluidsscherm (€400–€1.200), buitenunit verplaatsen, nachtstand-programma instellen, of ontkoppeling van de muur (trilling-dempers).
Meer lezen
- Warmtepomp kopen 2026
- Warmtepomp bij renovatie
- Daikin Altherma 3 R review
- Viessmann Vitocal 250-A review
Bronnen
- VLAREM II — Titel II hoofdstuk 4.5 (bijlage 4.5.4)
- Departement Omgeving — Code van goede praktijk voor de plaatsing van warmtepompen (geluidsvoorwaarde vrijstellingsbesluit)
- omgeving.vlaanderen.be — geluid en trillingen
- EU ErP-verordening 813/2013 — dB(A) meetprotocol
- Eurovent-certificatie warmtepompen
Plaatsingsadvies op maat?
Een goede installateur doet een geluidssimulatie bij plaatsbezoek.
Vraag gratis offerte aan →